مجله اینترنتی سازدهنی
Hohner harmonicas - سازدهنی هونر
Suzuki harmonicas - سازدهنی سوزوکی
Hering harmonicas - سازدهنی هرینگ
Lee Oskar harmonicas - سازدهنی لی اسکار
سازدهنی های 270Deluxe و CX12-Jazz
CX12Jazz

سالهای سال تنها مدل‌های ساز دهنی کروماتیک موجود در بازار از تولیدات شرکت هونر (Hohner) بود. با اینحال در چند دهه اخیر تولید کنندگان چینی هم ساز دهنی‌های ارزان قیمت زیادی ارائه کرده‌اند و همزمان ساز دهنی‌های کروماتیکی با کیفیت مرغوب‌تر به وسیله شرکت‌هایی مانند Suzuki و Tombo (در ژاپن)، Hering و Bends (در برزیل) و Seydel (که تا قبل از فروپاشی دیوار برلین در آلمان شرقی مستقر بود) تولید شده است. تغییرات پدید آمده در بازار ساز دهنی چالش‌هایی را در برابر شرکت هونر قرار داده و موجب شده است تا این شرکت برای حفظ پیشتازی خود در این زمینه علاوه بر بالا بردن کیفیت تولیداتش مدل‌های جدیدی را هم به علاقه‌مندان ساز دهنی معرفی نماید. برخی از این مدل‌های جدید از طراحی نوین و متفاوتی برخوردار بودند (مانند مدل‌های CBH2016 و CX-12) و برخی از آنها در حقیقت مدل ارتقاء یافته‌ای از مدل‌های قبلی هستند (مانند مدل‌های CX-12 Jazz و 270 Deluxe).

درباره شرکت هونر (Hohner)

شرکت هونر را می‌توان موفق‌ترین شرکت تولید کننده ساز دهنی در جهان دانست. با این که اولین شرکت سازنده ساز دهنی شرکت سایدل (Seydel) بود که در سال 1847 تأسیس شد، اما شرکت هونر هم از سال 1857 به فعالیت مشغول است. موفقیت‌های دراز مدت شرکت هونر از وقتی شروع شد که توانست به خوبی کنترل بازارهای بین‌المللی (بویژه بازار ایالات متحده) را در دست بگیرد و در کنار آن با طرز فکر رقابتی و بسیار فعالی که داشت توانست بسیاری از شرکت‌های رقیب را از صحنه خارج و یا آنها را به خود جذب نماید. همچنین برخی از شرکت‌های رقیب که به صورت خانوادگی اداره می‌شدند در اثر پاره‌ای کشمکش‌های خانوادگی نتوانستند موفق باشند؛ در حالی که در شرکت هونر از این گونه درگیری‌ها خبری نبود. عامل دیگری که در موفقیت شرکت هونر نقش داشته این است که اجزای به کار رفته در تولیدات آن ـ بویژه تیغه‌ها یا زبانه‌های فلزی ـ همواره از کیفیت بالایی برخوردار بوده است به طوری که به عنوان ملاک و معیاری جهت مقایسه با سایر شرکت‌های تولید کننده ساز دهنی درآمده است.

در صورتی که دوست دارید بدانید شرکت هونر چگونه توانست در قرن نوزدهم میلادی به شرکتی موفق تبدیل شود، می‌توانید این مقاله جالب را که توسط Hartmut Berghoff نوشته شده است مطالعه نمایید.

طراحی جدید زبانه‌های فلزی به کار رفته در ساز دهنی‌های کروماتیک هونر

شرکت هونر از سال 2005 تغییراتی را در تیغه‌ها یا زبانه‌های فلزی (Reed) به کار رفته در مدل‌های کروماتیکش اعمال نموده است که مورد توجه نوازندگان ساز دهنی قرار گرفته است. به همین خاطر قبل از نوشتن این مقاله تصمیم گرفتم تا اطلاعات بیشتری در این زمینه به دست آورم. برای این کار به سراغ ریک اپینگ (Rick Epping) رفتم که قبلاً مدیر تولید این شرکت در آمریکا بود و مدل جدیدی از ساز دهنی دیاتونیک را به نام XB-40 طراحی کرده بود تا از منظر او به جنبه‌های تاریخی این قضیه دست یابم. همچنین برای کسب اطلاعات جدیدتر از استیوبیکر (Steve Baker) کمک گرفتم که کارشناس رسمی این شرکت در آلمان بود و می‌توانست اطلاعات بیشتری را در مورد فعالیت‌های شرکت هونر در اختیارم بگذارد.

قبل از این که به تغییرات اعمال شده در تولیدات جدید شرکت هونر بپردازم، لازم است در مورد واژه آلمانی Mensur (که معادل دقیقی در زبان انگلیسی ندارد) توضیح دهم. آن طور که استیوبیکر می‌گوید: «در شرکت هونر واژه Mensur برای اشاره به ابعاد فیزیکی زبانه‌های ساز دهنی ـ هم طول و هم عرض ـ به کار می‌رود. با هر Mensure خاص و معینی، می‌توان یک زبانه فلزی را در فرکانس‌های مختلفی به صدا درآورد که این فرکانس بستگی به میزان و شیب سطحی از لبه فوقانی زبانه فلزی دارد که برداشته می‌شود (Reed Profile) . یعنی تفاوت در میزان ضخامت یک زبانه فلزی که از ابتدا تا انتهای آن متغیر است».

ریک اپینگ در مورد طراحی مدل دیاتونیک XB-40 (که تقریباً به بزرگی یک ساز دهنی کروماتیک ده سوراخه است) می‌گوید: «برای طراحی و ساخت زبانه‌های فلزی مدل XB-40 از نوعی Mensur به نام Knittlinger استفاده کردم که قبل از آن در مدل Auto-Valve به کار رفته بود. این نوع Mensur با نوع به کار رفته در ساز دهنی‌های کروماتیک آن زمان متفاوت بود. زبانه‌هایی که در مدل XB-40 استفاده شد نسبت به زبانه‌های ساز دهنی‌های کروماتیک (با عرض 2.1mm) باریک‌تر بود (عرض آنها 1.9mm بود) و طول بیشتری داشت و به خصوص در مورد زبانه‌هایی با فرکانس بالاتر از پاسخدهی بهتری برخوردار بود. از همین نوع Mensur بعدها در ساخت مدل‌های کروماتیک نیز استفاده شد».

درباره جنس مواد به کار رفته در ساخت زبانه‌های فلزی، استیوبیکر چنین می‌گوید: «جنس این مواد سال‌ها است که تغییر نکرده است و در تمام مدل‌های ساخته شده در تروسینگن (مقر اصلی خط تولید این شرکت) از همان جنس استفاده می‌شود». از استیوبیکر در مورد تفاوت سری جدید زبانه‌های فلزی از نظر ابعاد فیزیکی و جنس مواد آنها پرسیدم و او چنین جواب داد: «جنس زبانه‌ها تغییری نداشته است و از همان موادی ساخته شده که سال‌ها است به کار می‌رود. اما برای ساختن زبانه‌های فلزی اکتا و بالایی (از سوراخ شماره 8 به بالا در یک ساز دهنی کروماتیک 12 سوراخه) از Mensur جدیدی که نخستین بار در طراحی مدل XB-40 به کار رفت استفاده شده است و در تمام مدل‌های کروماتیک کلاسیک هونر، زبانه‌های قبلی به تدریج با این زبانه‌های باریک‌تر جایگزین شده است. و در ضمن از حدود سال 2006 به بعد از Reed Profile های جدیدی که از سال 2005 در مدل‌های دیاتونیک کلاسیک هونر معرفی شده بود استفاده می‌شود».

سوال دیگرم در مورد مزایا و محاسن زبانه‌های جدید بود که وی در این باره می‌گوید: «تست‌های مکانیکی که در کارخانه بر روی این زبانه‌های باریکتر صورت گرفته نشان می‌دهد که آنها از پاسخدهی بهتری در فرکانس‌های بالاتر برخوردارند و همچنین طول عمر بیشتری دارند. در واقع طول عمر زبانه‌های ساز دهنی با این Mensur جدید به طرز قابل توجهی افزایش یافته و میزان شکستگی (Breakage) اتفاقی زبانه‌های ساز دهنی تا حد زیادی کمتر شده است».

و در پاسخ به این سؤال که زبانه‌های جدید دقیقاً از چه زمانی وارد مدل‌های کروماتیک شده‌اند، گفت : «همان طور که گفتم تقریباً از سال 2006 به بعد بود. اما به خاطر وقفه زمانی اجتناب ناپذیری که از زمان راه‌اندازی یک پروسه تولیدی جدید تا رسیدن محصول آن به دست مصرف کننده نهایی پیش می‌آید، به سختی می‌توان تاریخ دقیق و مشخصی برای آن در نظر گرفت. و در ضمن هموره این احتمال وجود دارد که برخی از تولیدات قدیمی‌تر هنوز در گوشه و کنار موجود باشند و به فروش برسند. تغییرات لحاظ شده در Mensur زبانه‌های ساز دهنی کروماتیک به شکل تدریجی و مدل به مدل اعمال شده است اما Reed Profile های جدید همزمان در تمامی مدل‌ها به کار گرفته شد. هر چند که تحول اخیر ابتدا در مدل‌های دیاتونیک معرفی شد و سپس به مدل‌های کروماتیک نیز وارد شد. اگر به صفحات زبانه‌دار (Reedplate) ساز دهنیتان نگاه کنید، یک عدد 4 رقمی را بر روی آن می‌بینید که 2 رقم آخر آن سال تولید ساز دهنی را نشان می‌دهد. اگر قبل از این عدد 4 رقمی حرف X وجود داشته باشد، به معنی آن است که در این ساز دهنی از زبانه‌های فلزی جدید استفاده شده است. بنابراین اگر لازم باشد تا یکی از زبانه‌های فلزی موجود در سوراخ‌های شماره 8 تا شماره 12 را عوض کنید، دیگر نمی‌توانید از زبانه‌های فلزی متعلق به مدل‌های قدیمی استفاده نمایید».

مدل 270Deluxe (تو ـ سونتی ـ دیلاکس)

اولین مدل 12 سوراخه کروماتیک شرکت هونر که در دهه 1920 با نام مدل سوپر کرومونیکا (Super Chromonica) عرضه شد و با عنوان مدل 270 نیز شناخته می‌شود، از همان ابتدا ترسیم کننده مشخصات ظاهری و ساختاری یک ساز دهنی کروماتیک 12 سوراخه بوده است. سال‌های سال است که هم شرکت هونر و هم رقبایش اغلب مدل‌های کروماتیک جدیدتر مانند مدل‌های Larry Adler و Mellow Tone و Hard Bopper را بر پایه همین مدل 270 طراحی نموده‌اند.

مدل 270 یک ساز دهنی کروماتیک 12 سوراخه از نوع Straight – Tuned است که وسعت سه اکتاو را شامل می‌شود. در گام C این مدل ساز دهنی، نت C میانی (Middle C) پایین ترین نت ساز دهنی است و سایر گام‌های مدل 270 پایین‌تر از گام C کوک می‌شوند (مثلاً در یک ساز دهنی کروماتیک مدل 270 در گام Bb تمام نت‌ها یک پرده پایین‌تر از همین مدل در گام C کوک شده‌اند). پایین‌ترین گام این مدل هم گام C Tenor است که تمام نت‌هایش یک اکتاو پایین‌تر از همین مدل در گام C معمولی کوک شده‌اند.

همانند بسیاری از نوازندگان دیگر، من هم نواختن ساز دهنی کروماتیک را با مدل 270 یاد گرفتم. البته قبل از آن از مدل‌های بزرگتر 16 سوراخه (که 4 اکتاو را پوشش می‌دهد) استفاده می‌کردم ولی مدل‌های 16 سوراخه به نظرم قدری حجیم و سنگین بودند. وقتی که با مدل 270 آشنا شدم مانند این بود که معادل کروماتیک یک ساز دهنی Marine Band را به دست آورده باشم که رایج‌ترین و محبوب‌ترین مدل دیاتونیک شرکت هونر در طی سالیان متمادی به شمار می‌رفت.

پاسخدهی این ساز دهنی به جریان هوای جاری در نفس نوازنده آن قدر خوب بود که در هنگام نواختنش می‌توانستم به ارتعاش درآمدن درپوش (Coverplate) های ساز دهنی را در زیر دست‌هایم احساس نمایم. جنس صدایش خیلی گرم و رسا و پر طنین بود و نت‌هایش به راحتی بند (Bend) می‌شد. به همین خاطر بود که عاشق این مدل شدم!

با این که مدل 270 همواره از نظر نوع صدا و ظاهر کلاسیکش مورد علاقه و تأیید بسیاری از نوازندگان حرفه‌ای و همچنین آماتور قرار داشته است، اما طراحی خاص آن همواره موجبات ناراحتی و دردسر برای نوازندگان ساز دهنی بوده است. یک مشکل بارز در مدل 270 این است که برای اتصال دادن صفحات زبانه‌دار (Reedplate) به شانه یا بدنه (Comb) ساز دهنی، به جای پیچ از میخ پرچ (Nail) استفاده شده است که باز کردن و تعمیرات آن را قدری دشوار می‌سازد. ایراد دیگر مدل 270 آن است که سوراخ‌های تعبیه شده در قطعه دهنی (Mouthpiece) آن به جای این که گرد باشند به شکل چهارگوش هستند و بسیاری از نوازندگانی که ساز دهنی کروماتیک را به روش تانگ بلاک (Tongue Block) می‌نوازند، از گیر کردن زبان در داخل این سوراخ‌ها و یا خراشیده شدن سطح زبانشان شکایت دارند. وجود این مشکلات برخی از نوازندگان سازدهنی را وادار کرده تا خودشان برای برطرف کردن نقائص مدل 270 دست به کار شوند و به جای انتخاب کردن مدل‌های دیگر به دنبال ارتقاء کیفی مدل کلاسیک و محبوبشان باشند. برخی از آنها قطعه دهنی (Mouthpiece) مدل 270 را با قطعه‌های دیگری از سازدهنی‌های ساخت شرکت Suzuki یا Hering که سوراخ‌های گرد دارند تعویض کرده‌اند و برخی دیگر با در آوردن میخ‌ها (Nails) به کمک دریل هایی ظریف آنها را با پیچ‌های کوچکی جایگزین کرده‌اند. حتی برخی از آنها بدنه چوبی ساز دهنی را هم عوض کرده و با به کار بردن بدنه‌ای از جنس پلاستیک یا فولاد ضد زنگ، در واقع ساز دهنی متفاوت و جدیدی ساخته‌اند.

و حالا بعد از سالها که از طراحی مدل‌هایی جدید و متفاوت با مدل 270 کلاسیک مانند مدل‌های کرومتا (Chrometta)، آمادئوس (Amadeus)، مایسترکلاس (Meisterklasse)، CBH2012 و CX-12 می‌گذرد، شرکت هونر بالاخره تصمیم گرفته دستی بر سرو روی مدل اوریجینال خودش بکشد و نگاهی نو به طراحی و ساخت آن بیاندازد. در واقع هر دو مدل کلاسیک 270 (کروماتیک) و Marine Band (دیاتونیک) از این شیوه نوین طراحی در سالهای اخیر بهره برده‌اند. حاصل این تغییرات در مدل جدید ـ موسوم به 270Deluxe ـ استفاده از پیچ (به جای میخ) برای بستن درپوش‌ها به بدنه ساز دهنی و همچنین به کار بردن قطعه دهنی با سوراخ‌های گرد بوده است که با افزودن 2 ویژگی مختص به مدل Hard Bopper تکمیل شده است: زبانه‌های فلزی طویل‌تر و صفحات زبانه دار ضخیم‌تر (با ضخامت 1.20mm به جای 1.05mm).

در زمان نگارش این مطلب مدل 270Deluxe تنها در گام C معمولی عرضه می‌شود و گام‌های دیگر آن در دسترس نمی‌باشد. البته در سایت Harmonicas-Direct گام G این مدل ساز دهنی نیز در فهرست فروش قرار گرفته است و ممکن است گام‌های دیگر آن نیز به زودی قابل تهیه باشند. البته اگر با قطعه دهنی (Mouthpiece) مدل کلاسیک 270 مشکل داشته باشید، می‌توانید آن را - در هر گامی که باشد ـ با قطعه مشابهش از مدل جدید تعویض نمایید (چون اندازه آنها یکسان است). همچنین می‌توانید قطعه دهنی با طراحی جدید و سوراخ‌های گرد را به صورت جداگانه خریداری نمایید که قیمت آن در سایت Hohner USA معادل 28.5 یورو می‌باشد.

با این حال اگر بخواهید صفحات زبانه‌دار یک ساز دهنی مدل 270 معمولی را که در گامی غیر از C است، به نوع پیچ خور تعبیه شده در مدل 270 دیلاکس (یا همان دولوکس!) تبدیل نمایید (در واقع صفحات زبانه‌دار مدل 270 معمولی را به بدنه مدل 270 دیلاکس متصل کنید)، لازم است که پیچ‌های کوچک مورد نیاز برای این کار را تهیه نموده و با یک دریل ظریف و کوچک سوراخ‌های مورد نظرتان را در مکان مناسبی بر روی آن صفحات زبانه‌دار تعبیه نمایید. اگر با پروسه دریل کاری آشنایی داشته باشید می‌توانید از این طریق اقدام کنید و پیچ‌های لازم را هم از شرکت هونر خریداری نمایید. وب سایت Harponline.de هم یک کیت تبدیل (conversion kit) کامل را به همراه دستورالعمل‌های قدم به قدم برای این کار به فروش می‌رساند که البته الگوی تعبیه پیچ‌ها در آن با مدل 270 دیلاکس تفاوت دارد.

در زمان نگارش این مقاله (اکتبر 2009) قسمت پیشنهادی (list price) مدل 270 استاندارد (مدل 270Super Chromonica) معادل 196 دلار آمریکا است و در فروشگاههای آنلاین به قیمت 150 ـ 140 دلار نیز قابل تهیه است. این قیمت‌ها در مورد مدل 270 دیلاکس 254 دلار و در فروشگاه‌های آنلاین در حدود 170 دلار است. این اختلاف قیمت 50ـ30 دلاری به خوبی با طراحی نوین مدل جدید که در آن از پیچ‌های کوچک استفاده شده و همچنین سوراخ‌های مدور تعبیه شده در قطعه دهنی (Mouthpiece) آن قابل توجیه است؛ چرا که هزینه لازم برای این که خودتان یک مدل 270 استاندارد را ارتقا دهید (با احتساب هزینه‌های مربوط به مواد اولیه و دستمزد) به مراتب بیشتر از این مبلغ خواهد شد. در ضمن مقایسه قیمت‌های آمریکا با اتحادیه اروپا و بریتانیا نتایج زیر را به دنبال دارد:

قیمت پیشنهادی شرکت تولیدکننده (MSRP) در آمریکا : 245 دلار ـ قیمت خرده فروشی : 175 ـ 150 دلار

در اروپا (سایت Harponline.de )
124 یورو (حدود 185 دلار)

در بریتانیا (سایت Harmonicas-Direct.com)
100 پوند (حدود 164 دلار)

مدل CX-12 Jazz

مدل CX-12 که در سال 1991 عرضه شد، انقلابی در طراحی ساز دهنی کروماتیک به شمار می رفت. طراحی آن بر سادگی در ساختار و سهولت در باز کردن قطعات استوار شده بود. واحد مرکزی این مدل ساز دهنی که اصطلاحاً واحد زبانه‌ای (Reed Block) نامیده می‌شود (متشکل از بدنه و صفحات زبانه‌دار) به وسیله یک میله (bar) کوچک در پشت سازدهنی در جایش محکم قرار می‌گرفت که می‌شد با یک فشار انگشت آن را برداشت و تیغه فلزی داخل اسلاید (Slide) آن هم با یک قلاب ساده در جایش نصب می‌شد که امکان برداشتن راحت و تمیز کردنش را فراهم می‌کرد ؛ بدون این که برای رسیدن به اسلاید مجبور به باز کردن پیچ‌های قطعه دهنی (Mouthpiece) باشید یا در زمان بستن مجدد و سوار کردن قطعات وادار شوید چندین قطعه کوچک را به دقت در یک امتداد خاص تنظیم نمایید. سوراخ‌های تعبیه شده در قطعه دهنی مدل CX-12 از نوع Cross-Tuned است. همانند مدل 270، گام پیش فرض برای این مدل ساز دهنی گام C است و گام‌های بم‌تر از آن هم تا مدل C تنور (Tenor C) وجود دارد . شهرت این مدل به واسطه داشتن صدایی بلند، نشتی کم هوا، پاسخدهی بالا و همچنین سهولت در بند کردن نت‌ها (Note Bending) در مقایسه با سایر مدل‌های ساز دهنی کروماتیک می‌باشد.

یک نکته جالب و کمتر شناخته شده درباره از هم باز شدن آسان و سریع قطعات مدل CX-12 که بدون نیاز به ابزار خاصی انجام میشود آن است که این ویژگی از طراحی سلاح‌های اتوماتیک مدرن گرفته شده است. مرحوم هورست یاکوباشک (Horst Jakubaschk) که در آن زمان (اواخر دهه 1980 و دهه 1990) سرپرست واحد تحقیق و توسعه (R&D) شرکت هونر بود، پیش از آن به طراحی چند مدل اسلحه برای شرکت تجهیزات نظامی هکلر و کخ (Heckler & koch) پرداخته بود. ریک اپینگ (Rich Epping)، طراح ساز دهنی دیاتونیک مدل XB-40 ، در این باره می‌گوید: «هورست که مردی باهوش و آرام بود به من گفته بود که شرکت هکلر و کخ را به دلایل اخلاقی ترک کرده و به شرکت هونر آمده چرا که ترجیح می‌داده به جای کمک در پیشبرد جنگ به توسعه و پیشرفت موسیقی کمک نماید».

یک جنبه از طراحی اولیه مدل CX-12 که هنوز تکمیل نشده بود این بود که قرار بود شعاع قطعه دهنی (Mouthepiece) آن کوچکتر باشد تا نوازنده آن را راحت‌تر داخل دهانش قرار دهد. اما در مرحله خاصی از فرآیند طراحی، جنس ماده از پلاستیک به فلز تغییر یافت که مستلزم افزایش یافتن شعاع قطعه دهنی بود. وقتی که جنس ماده مجددا به پلاستیک برگشت ، این شعاع بزرگتر دست نخورده باقی ماند و منجر به شکل و اندازه خاصی شد که در مدل‌های CX-12 سیاه (Black) و طلایی (Gold) وجود دارد. در مدل جدید CX-12 Jazz قطعه دهنی ضخامت کمتری دارد که از نظر ظاهری هم با فرورفتگی طراحی شده در قسمت جلویی آن قابل مشاهده است . در واقع بدنه و اسکلت مدل جدید تنها بخشی از آن است که با مدل CX-12 Black تفاوت دارد.

قیمت پیشنهادی مدل CX-12 Black در آمریکا 250 دلار است که در فروشگاه‌های آنلاین به قیمت 170 دلار به فروش می‌رسد (تقریباً به همان قیمت مدل 270 دیلاکس). قیمت پیشنهادی مدل CX-12 Jazz در آمریکا 450 دلار است و در فروشگاه‌ها به قیمت حدود 315ـ300 دلار به فروش می‌رود. یعنی خریدار مدل جدید باید مبلغ 140 دلار اضافی را (که در حدود 82% قیمت مدل CX-12 Black است) صرفاً به خاطر یک تغییر ساده در شکل درپوشهای آن بپردازد. در حال حاضر مدل CX-12 Jazz فقط در گام C معمولی (Regular C) عرضه می‌شود. اگر خواستار گام دیگری باشید، می‌توانید صفحات زبانه‌دار آن گام خاص را جداگانه تهیه و نصب نمایید (قیمت این صفحات زبانه‌دار در آمریکا حدود 113 دلار است و در آلمان هم از طریق وب سایت Harponline با قیمت 80 یورو به فروش می‌رسد). یک راهکار دیگر آن است که درپوش (Coverplate) های مدل CX-12 Jazz را بر روی یک ساز دهنی مدل CX-12 بگذارید، ولی این کار گران‌تر در می‌آید. در حال حاضر درپوش‌های مدل Jazz را در آمریکا می‌توان با قیمتی بین 250ـ225 دلار تهیه کرد در حالی که سایت Harponline.de آن را به قیمت 85 یورو یا تقریبا 127 دلار ارائه می‌کند (این قیمت بالاتر از کشور آلمان سرچشمه می‌گیرد، نه آمریکا).

قیمتهای بین‌المللی مدل CX-12 Jazz تقریباً در همه جا یکسان است و به نظر می‌رسد که قیمت‌های پایین‌تر سایت Harponline با در نظر گرفتن هزینه ارسال پستی (Shipping) به آمریکای شمالی جبران شود:

قیمت پیشنهادی شرکت تولیدکننده (MRSP) در آمریکا : 450 دلار ـ قیمت خرده فروشی : 315ـ 300 دلار

قیمت در اتحادیه اروپا (وب سایت Harponline.de)
184 یورو (تقریباً 275 دلار)

قیمت در بریتانیا (وب سایت Harmonicas-Direct.com )
190 پوند (حدود 312 دلار)

باز کردن جعبه

ساز دهنی 270 دیلاکس در همان جعبه‌های تابوت مانند پلاستیکی آشنایی عرضه می‌شود که سالها برای مدل 270 استاندارد استفاده می‌شد ولی رنگش به جای سبز به رنگ سیاه است. این جعبه، جعبه‌ای است مناسب و جمع و جور که به خوبی از ساز دهنی محافظت می‌کند، فضای خیلی زیادی اشغال نمی‌کند و به راحتی در معرض آسیب‌های ظاهری (مثل خشن افتادن و لکه شدن و ...) قرار نمی‌گیرد.

Yerxa_clip_image006

بدنه مدل CX-12 Jazz بزرگتر از جعبه مدل 270 است و شرکت هونر (Hohner) به جای این که مدل جعبه جدیدی را برای آن طراحی ‌کند، جعبه‌ای را که برای مدل‌های کروماتیک 16 سوراخه استفاده می‌کند برای این کار تنظیم و اصلاح کرده است. این جعبه محافظت خوبی برای ساز دهنی فراهم می‌کند و در عین حال موجب صرفه‌جویی در هزینه‌های تولید شرکت هونر می‌شود. با این حال، ابعاد این جعبه بسیار بزرگتر از حد ضروری است و عیبش این است که فضای قابل توجهی را در کیف مخصوص حمل ساز دهنی‌های یک نوازنده اشغال می‌کند. با توجه به بهای گرانی که شرکت هونر بابت مدل CX-12 Jazz مطالبه می‌کند، وجود جعبه‌ای که فضای زیادی را به هدر نمی داد می‌توانست ارزش افزوده بیشتری برای مصرف کننده نهایی در بر داشته باشد.

Yerxa_clip_image008

نگاه اول

مدل 270 دیلاکس همان شکل و شمایل آشنایی را دارد که چندین نسل از نوازندگان ساز دهنی را به وجد آورده است. به علاوه، نقوش طراحی شده بر روی درپوش بالایی (Top Cover) و سوراخ‌های ظریف و مدور موجود در قطعه دهنی (Mouthpiece) آن ظاهرش را بهتر و جذاب‌تر کرده است.

Yerxa_clip_image010


Yerxa_clip_image012

مدل CX-12 Jazz با رنگ طلایی ـ مسی متالیکش ظاهری خیره کننده دارد. خطوط نرم و لختی که به واسطه فرو رفتگی حاشیه قطعه دهنی پدید آمده است، فرورفتگی خفیفی در دل بخش جلویی ساز دهنی به وجود آورده است.

Yerxa_clip_image014


Yerxa_clip_image016

در دست گرفتن سازدهنی

وزن مدل 270 دیلاکس در کاتالوگ مربوطه 195 گرم (در حدود 7 اونس) ذکر شده است که 15 گرم سنگین‌تر از مدل 270 معمولی می‌باشد. با این حال ممکن است در این مورد اشتباهی رخ داده باشد چرا که مدل 270 دیلاکس در ظاهر چیزی اضافه ندارد که وزنش را بالا ببرد. پوشش ایجاد شده توسط درپوش‌ها (Coverplates) تنها تا روی زبانه‌ها (Reeds) امتداد می‌یابد که این مسأله فضای اشغال شده توسط دستها را در موقع حلقه شدن به دور ساز دهنی تا حد امکان جمع و جورتر می‌سازد. ارتفاع کلی بخش پشتی ساز دهنی به طرز قابل توجهی کمتر از مدل CX-12 Jazz است که ممکن است در نظر برخی نوازندگان مطلوب‌تر باشد. خوش دست بودن مدل 270 دیلاکس که عیناً مشابه مدل 270 معمولی است ، تا حدی به علت تیز بودن گوشه‌های بدنه (Comb) و لبه‌های درپوش‌ها (Coverplates) و صفحات زبانه‌دار (Reedplates) کاهش یافته است. بهتر می‌بود که شرکت هونر خودش این لبه‌های تیز را در کارخانه صاف می‌کرد. با این حال با توجه به پائین بودن نسبی قیمت در مدل‌های سری 270 ، این سازدهنی از جنبه‌های دیگری واجد ارزش است و نوازنده می‌تواند به راحتی و با استفاده از یک کاغذ سنباده (Sandpaper) یا سوهان (File) کوچک لبه‌های مزبور را صاف نماید.

مدل CX-12 Jazz مانند سایر مدل‌های CX-12 وزنی در حدود 195 گرم دارد (قدری کمتر از 7 اونس). خوش دست است و در دست گرفتنش راحت و این مزیت را دارد که از سطحی صاف و گوشه‌ها و لبه‌هایی مدور برخوردار است. هیچ چیز تیزی وجود ندارد که موجب فشار آوردن یا خراشیدگی یا بریدگی در دستها یا لب‌ها و دهان شود. در ضمن در بدنه و درپوش‌های آن هیچ درز یا شکافی که موجب نشتی هوا (Air Leakage) یا گیر کردن تارهای موی صورت (ریش یا سبیل) گردد وجود ندارد. با این که فضای موجود در زیر درپوش‌ها کل طول ساز دهنی را دربرمی‌گیرد، پهن شدن تدریجی و زنگوله‌ای شکل موجود در مرکز آن امکان حلقه کردن (Cupping) دست‌ها به دور سازدهنی را برای شکل دادن به صدای ساز دهنی میسر می سازد. سطح تماس انگشت با اسلاید (Slide) بزرگ و ناهموار است که مانع از لغزیدن انگشت می‌شود و در ضمن لبه‌هایی صاف و گرد دارد. باز هیچ چیز تیزی وجود ندارد.

بر دهان گذاشتن ساز دهنی

سوراخ‌های مدور با لبه‌های صاف در قطعه دهنی (Mouthpiece) مدل 270 دیلاکس بلافاصله توجه را به خود جلب می‌کنند. نوازنده با لبه‌های قطعه دهنی نیز احساس راحتی می‌کند. با این حال زمانی که در حالت تانگ بلاک (Tongue Block) فواصلی به اندازه چندین سوراخ (Wide Intervals) را می‌نوازید، برآمدگی ایجاد شده در قسمت جلویی در پوش‌ها می‌تواند آمباشور (Embouchure) شما را بر هم بزند و موجب نشتی هوا گردد. این مشکل در تمامی مدل‌های مبتنی بر طراحی مدل 270 وجود دارد و نوازنده باید خودش را با آن تطبیق دهد و بکوشد تا هر گونه نشتی هوا را به حداقل رسانده یا حذف نماید.

اسکلت یکپارچه مدل CX-12 Jazz به همراه قطعه دهنی کوچکتر آن (که در جلو تنها 11 میلی‌متر ارتفاع دارد و از این حیث قابل مقایسه با ضخامت 10 میلی‌متری مدل 270 می‌باشد) بردن ساز دهنی را به عمق فضای دهان آسان می‌کند بدون این که موجب نشتی هوا به علت اختلال در حفظ آمباشور نوازنده گردد. سطح صاف درپوش‌های ساز دهنی به راحتی در داخل دهان سر می‌خورد و می‌لغزد.

وقتی که من برای اولین بار تصویری از ناحیه برش خورده قطعه دهنی مدل CX-12 Jazz را دیدم، بی‌اختیار توجهم به گوشه‌های راست و چپ قطعه دهنی معطوف شد که به سمت بالا قوس بیشتری داشته و به همان ضخامت مدل CX-12 اوریجینال برمی‌گردند. به این فکر افتاده بودم که این مسأله ممکن است باعث اختلال در آمباشور نوازنده در روش تانگ بلاک گردد. به عنوان مثال اگر شما در وضعیت تانگ بلاک باشید و ازسمت راست دهانتان سوراخ شماره 1 را بنوازید، لب‌ها و زبان‌ شما سعی می‌کنند تا سدی محکم و بدون نشتی هوا را بر روی یک سطح نامنظم حفظ نمایند که بخشی از آن به ضخامت اولیه برمی‌گردد. با این حال وقتی که من نواختن به این شیوه را بر روی این مدل امتحان کردم، متوجه شدم که دو انتهای قطعه دهنی مشکلی در نگه داشتن یک سد محکم و بدون نشتی هوا ایجاد نمی‌کنند.

مجموعه تشکیل دهنده اسلاید (Slide Assembly)

در مدل 270 دیلاکس اسلایدی با ساختار سنتی چهار قسمتی به کار رفته است که تشکیل شده است از قطعه دهنی (Mouthpiece) که بر روی یک مجرای U شکل (U-Channel) قرار گرفته است، یک محفظه U شکل (U-Shaped Housing) که تیغه‌های (Slides) مجموعه اسلاید را می‌پوشاند و یک صفحه پشتیبان (Backing Plate) که قسمت جلویی واحد زبانه‌ای (Reed Block) ـ یعنی مجموعه صفحات زبانه‌دار و بدنه ساز دهنی ـ را می‌پوشاند. در طراحی مدل‌های جدید معمولاً تلاش می‌شود تا با کم کردن تعداد لایه‌های تشکیل دهنده مجموعه اسلاید، میزان نشتی هوا (Air Leakage) را کاهش دهند.

Yerxa_clip_image018

ضخامت اسلاید مدل 270 دیلاکس 0.67 میلی‌متر و عمق مجرای U شکل آن 0.93 میلی‌متر است (البته قبل از آن که پیچ‌های ساز دهنی را باز و قسمتهای مختلف آن را برای گرفتن عکس از هم جدا نمایم). به این ترتیب برای حرکت دادن اسلاید فضایی خالی به ابعاد 0.26 میلی‌متر وجود دارد. البته وقتی که اجزای ساز دهنی را دوباره سر هم کردم این فضای خالی به 0.10 میلی‌متر رسید ولی با این وجود هنوز هم اسلاید ساز دهنی آزادانه حرکت می‌کرد.

مدل 270 دیلاکس از یک ویژگی جدید هم برخوردار است: قابلیت تعبیه اسلاید به گونه‌ای که شستی (Button) آن در طرف چپ (نزدیک به سوراخ شماره 1) قرار بگیرد. در این حالت می‌توان از دست چپ برای کار کردن با اسلاید استفاده کرد یا وقتی که نوازنده سازدهنی را وارونه در دست می‌گیرد (مانند ویلیام کلارک (William Clarke) که ساز دهنی را به این شیوه در دست می‌گرفت) همچنان از دست راست برای کار کردن با اسلاید استفاده نماید. به همین خاطر در هر دو انتهای سمت راست و چپ بدنه (Comb) ساز دهنی یک سوراخ مربوط به محل تعبیه اسلاید دیده می‌شود و برای هر دو طرف آن یک میله کوچک فلزی (metal post) تدارک دیده شده تا بتوان فنر اسلاید (Slide Spring) را به آن متصل کرد.

Yerxa_clip_image020

بدنه پلاستیکی مدل CX-12 Jazz که به روش قالب ریزی تزریقی (Injection Molding) ساخته شده است در قسمت جلویی دارای یک نرده یا حصار (Fence) می‌باشد که می‌تواند به عنوان جایگزینی برای صفحه پشتیبان (Bcking Plate)‌ به کار رفته در ساختار سنتی اسلاید در مدل‌های قدیمی‌تر عمل نماید. همچنین بخش کاسه‌ای (Shell Portion) قطعه دهنی (Mouthpiece) که به عنوان مجرای U شکل (U-Channel) عمل می‌کند، موجب حذف یک جزء دیگر از ساختار سنتی مجموعه اسلاید می‌شود.

Yerxa_clip_image022

در این تصاویر مشاهده می‌کنید که نرده (Fence) متعلق به بدنه ساز دهنی، صفحات زبانه‌دار (Reedplates) را از جلو می‌پوشاند و همچنین محفظه (Housing) مربوط به مجموعه اسلاید را در داخل بخش کاسه‌ای (Shell) قطعه دهنی ملاحظه می‌نمایید.

Yerxa_clip_image024

تصویر بعدی نحوه درگیر شدن و اتصال اسلاید را به بدنه ساز دهنی نشان می‌دهد. قلابی که در پایین شستی (Button) اسلاید قرار دارد، حرکت اسلاید را به سمت خارج محدود می‌کند و از طرف دیگر فنر مارپیچی (Spiral Spring) که بین شستی اسلاید و بدنه ساز دهنی قرار گرفته با ایجاد تنش مکانیکی امکان حرکات فنری را برای اسلاید فراهم می‌سازد.

Yerxa_clip_image026

خود تیغه فلزی اسلاید به طور کامل در داخل ساختمان ساز دهنی محصور شده است و به همین خاطر نسبت به تیغه اسلاید یک ساز دهنی استاندارد (مانند مدل 270) در برابر آسیب‌هایی چون خم شدن در اثر فشار یا ضربه کمتر حساس است. ضخامت تیغه اسلاید 0.80 میلی‌متر است و در اطرافش فضای آزادی به ابعاد 0.10 میلی‌متر برای حرکات آن وجود دارد.

بدنه (Comb)

بدنه ساخته شده از چوب درخت گلابی (Pearwood) که در مدل اوریجینال 270 به کار می‌رفت ، بدون هیچ تغییری در مدل 270 دیلاکس نیز استفاده شده است. شرکت هونر (Hohnner) اشاره کرده است که بدنه مدل 270 دیلاکس تا حدودی در برابر رطوبت درزگیری (Seal) شده است اما مقایسه دقیق آن با بدنه سازدهنی 270 معمولی تفاوت واضحی را در پرداخت و رنگ (Finish) آنها نشان نمی دهد.

چندین دهه است که سازندگان سازدهنی های سفارشی (Custom Harmonica) مدل 270 را به گونه ای تغییر می دهند که باز و بسته شدن آن تنها به کمک چند پیچ صورت بگیرد. با این حال راه حل شرکت هونر (Hohner) برای این قضیه چند حسن دارد. سازندگان سازدهنی سفارشی مجبور بودند پیچ ها را در جایی قرار دهند که با شکاف منطبق بر زبانه ها (Reed Slots) تداخلی نداشته باشد. این مسأله می تواند در آن قسمتی از سازدهنی که شکاف های مذکور طول زیادی دارند مشکل ساز شود چرا که فاصله آنها از لبه عقبی بدنه سازدهنی 3 میلی متر بیشتر نیست. شرکت هونر طول شکاف های مربوط به سوراخ های شماره 1 و 2 را قدری کمتر کرده است تا فضای بیشتری برای سورا خ های لازم برای پیچ ها فراهم گردد.

Yerxa_clip_image028

البته سازندگان سازدهنی سفارشی گاهی خودشان یک بدنه (Comb) جدید می ساختند تا بتوانند بدون هیچ تداخلی با شکاف های زبانه ای (reed slots) محل مناسبی برای قرار گرفتن پیچ ها ایجاد نمایند. با اینکه برخی از سازندگان سازدهنی های سفارشی خودشان بدنه (Comb) سازدهنی را می سازند ، ولی در چنین مواردی معمولاً اتاقک های (Chambers) مربوط به هر زبانه (Reed) سازدهنی در قسمت انتهایی حالت صاف و تخت (Flat) دارند ؛ شاید به این علت که بازسازی سطح شیبدار (Ramp) هایی که در جریان ساخت بدنه مدل 270 در کارخانه هونر لحاظ می شود کاری دشوار باشد. به نظر می رسد این سطوح شیبدار مقعر که انحنای رو به پایین ملایمی دارند تا حدودی به علت سهولت بیشتر در رنده کاری چوب لحاظ شده باشند ولی درعین حال این مزیت را هم به دنبال دارد که مقدار هوای لازم برای پرکردن فضای داخل اتاقک ها (Chambers) را کاهش می دهد و همچنین تا حدودی می تواند در کوک کردن برخی سوراخ های سازدهنی به یک نت خاص مفید باشد. کوک کردن اتاقک ها با کاهش دادن اندازه شان به ویژه در مورد نت های بالاتر (زیرتر) اهمیت بیشتری دارد و به همین خاطر است که در بدنه مدل 270 کف اتاقک های مرتبط با سوراخ های شماره 11 و 12 به اندازه قابل توجهی بالا می آید.

بدنه مدل CX – 12 Jazz فاقد سطوح شیبدار مقعری است که در اتاقک های چوبی مدل 270 دیده می شود. کف اتاقک های شماره 1 تا 4 کاملاً صاف و تخت است ولی کف اتاقک شماره 5 و اتاقک های بعدی با یک سطح شیبدار صاف و بدون انحنا (Flat Ramp) قدری بالا می آید که هرچه به سمت سوراخ شماره 12 برویم ارتفاع بیشتری پیدا می کند.

Yerxa_clip_image030


بازکردن (Disassembly) و سرهم کردن (Reassembly) قطعات سازدهنی

از هم بازکردن قطعات مدل 270 دیلاکس نیاز به 2پیچ گوشتی با اندازه های متفاوت دارد. باز و بسته کردن پیچ های تعبیه شده در قطعه دهنی (Mouthpiece) و در پوش (Coverplate) های سازدهنی با یک پیچ گوشتی از نوع Straight – Slot انجام می شود (مشابه مدل 270 قدیمی). ولی در مورد پیچ های تعبیه شده در صفحات زبانه دار (Reed plates) باید از یک پیچ گوشتی مارک Philips یا Pozidrive استفاده کرد. بهتر می بود شرکت هونر پیچ های قطعه دهنی و درپوش های سازدهنی را عوض می کرد تا پیچ گوشتی لازم برای کارکردن با آنها مشابه با همان نوع به کار رفته در پیچ های صفحات زبانه دار باشد.

مهره (Nut) هایی که به همراه پیچ های درپوش های سازدهنی استفاده شده اند ، همانند قبل مهره هایی کوچک و تخت (Flat) هستند که در دست گرفتنشان دشوار است. شخصاً دوست داشتم شرکت هونر (Hohner) از مهره هایی استفاده کند که شبیه به مهره های به کار رفته در سازدهنی های کروماتیک سری 64 (مانند Super 64) باشد. همچنین پیچ های به کار رفته در قطعه دهنی (Mouhpiece) از نوع مخصوص چوب هستند که مستقیماً به داخل بدنه چوبی وارد شده اند و در نهایت از سوراخ هایشان به بیرون در می روند ، اما استفاده از پیچ های ماشینی به همراه یک مهره ظریف می توانست چنین مشکلی را برطرف سازد.

صفحات زبانه دار (Reedplates) با 7 پیچ در جای خود محکم شده اند (در دفترچه راهنمای آن تعداد این پیچ ها 5 عدد ذکرشده است) که همگی این پیچ ها در قسمت عقبی صفحات زبانه دار قرار دارند. اما اگر در قسمت های جلویی آنها (همانند مدل CX – 12 یا مدلهای مشابه 270 که توسط شرکت Hering ساخته شده اند) و یا قسمت های طرفی صفحات زبانه دار (مشابه با میخ (nail) های کوچکی که در مدل 270 اوریجینال به کار رفته است) نیز از این پیچ ها استفاده می شد ، میزان نشتی هوا در این مدل سازدهنی کمتر می شد.

در مدل CX – 12 Jazz هیچ مشکلی در مورد قطعه دهانی یا درپوش ها وجود ندارد چرا که اتصال آنها با واحد زبانه ای (Reed Block که مجموعه بدنه و صفحات زبانه دار است) از طریق یک میله فشاری (tension bar) متحرک در قسمت عقبی سازدهنی برقرار می شود. برای جداکردن واحد زبانه ای ابتدا قلاب زیر اسلاید آزاد می شود و سپس میله فشاری (tension bar) مذکور بیرون کشیده می شود. اشکال جدیدتر این میله فشاری در مقایسه با اشکال قدیمی تر انحنای ملایم تری دارند که هم حرکت دادن آن را آسان تر کرده است و هم احتمال شکسته شدن درپوش ها را به وسیله این میله کمتر ساخته است. برداشتن و نصب کردن مجدد اسلاید نیز آسان است.

Yerxa_clip_image032

صفحات زبانه دار با 12 عدد پیچ (که تعداد شان دردفترچه راهنما 11 عدد عنوان شده است) به بدنه (Comb) سازدهنی متصل می شوند که 7 تای آنها در قسمت عقبی و 5 تا از آنها در قسمت جلویی قرار دارند. وجود این تعداد پیچ سدی عالی در برابر نشتی هوا ایجاد می کند ولی در عوض هنگامی که بخواهید بر روی زبانه ها یا ویندسیورهای داخل سازدهنی کار کنید ، باز و بسته کردن این پیچ ها وقت زیادی می گیرد.

صدای حاصل از نواختن این مدلها

به طور کلی من از هر دوی این مدل ها برداشت بسیار مثبتی داشتم. نحوه سوارشدن قطعات ، مقاومت در برابر نشتی هوا ، کوک نت ها و پاسخدهی اسلاید در هر دو مدل خوب بود. با این وجود ، در نمونه هایی که به دست من رسیده بود ، غیریکنواخت بودن سوراخ های مختلف از لحاظ گپینگ (Gapping) نواختن برخی نت ها را بدون کم آوردن نفس دشوار می کرد. برخی از ویندسیورها (به خصوص در مدل CX – 12 Jazz ) صداهای اضافی بلندی تولید می کردند که در نواختن آن نت ها مزاحمت ایجاد می کرد. برخی از زبانه های سازدهنی هم با این که گپ (Gap) مناسبی داشتند ولی دچارگیروگرفت بودند و هیچ صدایی از آنها در نمی آمد. من همیشه از ایجاد هرگونه تغییر در سازدهنی هایی که مشغول نقد و بررسی آنها می شوم اجتناب می کنم ولی در این مورد خاص تا وقتی که اشکالات مذکور را برطرف نمی کردم قادر به ضبط کردن آهنگ با این سازدهنی ها نمی بودم. البته این گونه دستکاری ها از نوع کوچک و جزئی هستند ولی یک نوازنده تازه کار که هیچ آشنایی با تعمیر و دستکاری سازدهنی نداشته باشد در رویارویی با این مشکلات درمانده خواهد شد. البته باید اذعان کرد که من فقط یک نمونه از هر مدل را امتحان کرده ام و وضعیت آنها ممکن است بیانگر شرایط کلی آنها از جنبه کنترل کیفی نباشد. واقعاً هم امیدوارم که این طور نباشد چرا که این سازدهنی ها از هر لحاظ دیگر جان می دهند برای نواختن و شنیدن صدای آنها لذت بخش است.

مدل 270 دیلاکس صدای پیچیده ای دارد که نوازنده می تواند آن را به حالت واضح (bright) یا مبهم (dark) در بیاورد. واژه هایی مانند مه آلود (smoky) و حتی پرسوز (burning) برای توصیف صدایش به ذهن خطور می کنند. مانند همه مدل های سری 270 اندکی هوای اضافی به همراه صدای سازدهنی شنیده می شود. نوازنده می تواند از این ویژگی در نواختن قطعاتی با صدای آهسته یا متوسط بهره بگیرد ولی در قطعاتی با صدای بلند ممکن است برایش مشکل ایجاد کند. یکی از راههای سنجیدن میزان پاسخدهی یک سازدهنی بررسی قابلیت آن در نواختن نت ها با صدای آهسته در اکتا و بالایی است که مدل 270 دیلاکس از این جهت بسیار خوب عمل می کند. با این وجود دلم می خواست که در اکتا و پایینی مقدار نشتی هوا کمتر می بود. البته همان طور که می توانید در برخی از نمونه های ضبط شده با این مدل بشنوید ، در نت های اکتاو پایین هم توانسته ام به صدای توپر و پرطنینی برسم.

مدل CX – 12 Jazz به وضوح صدایش بلندتر از مدل 270 دیلاکس است. صدایش مشابه مدل CX – 12 معمولی است و در مقایسه با مدل 270 صدای واضح تر و سرزنده تری دارد. صفاتی که در این مورد به ذهن می آیند صدایی پرطنین (Fat) و در عین حال دلنشین (Sweet) را توصیف می کنند. برخی افراد این نوع صدا را خیلی دوست دارند و برخی دیگر صدای کلاسیک مدل 270 را توضیح می دهند. صدای نت ها به نظر انعطاف پذیر می رسد و به راحتی بند(Bend) می شوند که البته اگر به آن عادت نداشته باشید نیاز به قدری تمرین دارد تا بر آن مسلط شوید. به نظر من قابلیت مدل CX – 12 Jazz در نواختن سازدهنی با صدایی بلندتر و با دامنه دینامیک (dynamic range) وسیع تر (از صدای آهسته به صدای بلند) نسبت به مدل 270 دیلاکس بیشتر بود.

مقایسه صدای ضبط شده این مدل ها با یکدیگر

برای مقایسه صدای این دوسازدهنی من قطعات مشابهی را بر روی هر دو مدل فوق و در شرایط یکسانی ضبط کرده ام. برای ضبط آهنگ ها در فاصله 10 سانتی متری از یک میکروفن مارک Shure (مدل SM – 58) ایستاده ام و از شدت ورودی (Input Volume) یکسانی در تمام آنها استفاده کرده ام . دستهایم را به دور سازدهنی حلقه نکرده ام (تا صدای سازدهنی حالت گرفته و خفه به خود نگیرد). از هیچ نوع اکولایزر یا کمپرشن صوتی استفاده نکرده ام و فقط نوعی پچ صوتی را به عنوان یک افکت ساده به کار گرفته ام (room ambience patch).

مقایسه گام دوماژور (C Major Scale)

من با هر دو سازدهنی گام دو ماژور را در دو جهت صعودی و نزولی در هر سه اکتاو اجرا کردم. ابتدا با صدای آهسته ، بعد با صدای متوسط و بعد با صدای بلند . برای شنیدن صدای گام دوماژور با سازدهنی 270 دیلاکس اینجا را کلیک کنید . برای شنیدن اجرای این گام بر روی مدل CX – 12 Jazz هم اینجا را کلیک کنید .

مقایسه نت های طولانی مدت (Long Tones)

من با هر دو سازدهنی نت F را در هر سه اکتاو پائین ، وسط و بالای سازدهنی اجرا کرده ام. این نت طولانی مدت که ابتدا با مکش هوا (Draw) و بعد با دمیدن هوا (Blow) به داخل سازدهنی نواخته شده است ، ابتدا با صدای آهسته شروع می شود و بعد به صدایی بلند تبدیل شده و دوباره به حالت آهسته بر می گردد. برای شنیدن صدای نت های طولانی بر روی سازدهنی 270 دیلاکس اینجا را کلیک کنید . و برای شنیدن نت های طولانی مدت با سازدهنی CX – 12 Jazz هم اینجا را کلیک نمایید .

مقایسه ملودی های بداهه نوازانه (Improvised Melodies)

1 - آهنگ بلوز در پوزیشن سوم :

با وصل کردن سازدهنی به یک میکروفون Audix Fireball V و با استفاده از روش تانگ بلاک (Tongue Block) من چند خط ملودی بلوز را در گام D اجرا کرده ام که در آنها از آکوردها و فواصل موسیقایی مختلف منجمله اکتاو (Octave) استفاده کرده ام. نیمه اول آهنگ بدون هیچ افکت صوتی نواخته شده است اما در نیمه دوم با افکتی اجرا شده است که حالت دیستوریشن امپلیفایر را بازسازی می کند. از آنجایی که این آهنگ ها به شکل بداهه اجرا شده اند ، من سعی نکرده ام که با هردو سازدهنی دقیقاً یک چیز مشابه را بنوازم. در عوض اجازه داده ام تا ویژگی ها و کیفیات خود سازدهنی ها راهنمای من در حین نواختن باشند. برای شنیدن آهنگ بلوزی که در پوزیشن سوم با سازدهنی 270 دیلاکس اجرا شده است اینجا را کلیک نمایید . برای شنیدن بداهه نوازی در همین پوزیشن با سازدهنی CX – 12 Jazz هم اینجا را کلیک کنید .

2 - بداهه نوازی در گام ماژور (Major Scale Improvisation)

در اینجا از یک میکروفون Shure مدل SM – 58 که بر روی یک پایه قرار داشته استفاده کرده ام تا بتوانم از حلقه کردن دستها (Hand Cupping) به دور سازدهنی هم استفاده نمایم. سپس با هرکدام از این دو سازدهنی بر روی یک آهنگ زمینه ای (backing track) اجرا شده در گام می ماژور (E Major) اقدام با بداهه نوازی کرده ام و در اینجا هم اجازه داده ام که مانند دو نمونه ضبط شده قبلی خصوصیات خود ساز دهنی ها راهنمای من در مسیر بداهه نوازی باشند. برای گوش دادن به بداهه نوازی اجرا شده با سازدهنی 270 دیلاکس در گام می ماژور اینجا را کلیک کنید . برای شنیدن بداهه نوازی در همین گام با سازدهنی CX – 12 Jazz هم اینجا را کلیک نمایید .

جمع بندی و نتیجه گیری

موارد ارتقا یافته در مدل 270 دیلاکس ارزش آن را بالاتر برده و به خوبی قیمت بالاتر آن نسبت به مدل 270 معمولی را توجیه می نماید. همچنین نوازنده هایی که نوع صدا و پاسخدهی سازدهنی های سری 270 را ترجیح می دهند ، از این مدل به خوبی استقبال کرده اند. به عنوان مثال دنیس گروئنلینگ (Dennis Gruenling) که مدل 270 دیلاکس را دوست داشته است ، آرزو می کند که مدل 280 دیلاکس 16 سوراخه نیز عرضه شود – یعنی مدل ارتقا یافته ای از سازدهنی قدیمی 280 که در سالهای قبل از جنگ جهانی دوم عرضه می شد. شخصاً آرزوم می کنم که مدل 270 دیلاکس در آینده در گام های بیشتر دیگری عرضه گردد.

مدل CX – 12 Jazz ساز خوبی است که صدای متفاوت و پاسخدهی بالایی دارد. شکل تغییر یافته قطعه دهنی (Mouthpiece) آن راحتی بیشتری را برای بسیاری از نوازندگان به همراه می آورد و همان طور که در نمونه ضبط شده آهنگ بلوز می توانید بشنوید ، نواختن فواصل اکتاو (Octave) به راحتی و روانی انجام شده است. با اینحال صرفاً یک تغییر شکل در قطعه دهنی این مدل نمی تواند تفاوت قیمت شدید آن را با مدل CX – 12 معمولی توجیه نماید ، آن هم در حالی که مدل CX – 12 معمولی به نسبت قیمتش مدل خوبی محسوب می شود. شاید بهتر باشد شرکت هونر در استراتژی قیمت گذاری خود تجدید نظر نماید تا بتواند این مدل را با موفقیت به فروش برساند.

ترجمه : دلتا فریک – شهریور 1391

منبع :


مطالب مرتبط :

سازدهنی کروماتیک : ویندسیور ها (Windsavers)

پوزیشن ها در سازدهنی

روش تانگ بلاک (Tongue Block) - قسمت اول

گفت و گو با دنیس گروئنلینگ (Dennis Gruenling)