مجله اینترنتی سازدهنی
Hohner harmonicas - سازدهنی هونر
Suzuki harmonicas - سازدهنی سوزوکی
Hering harmonicas - سازدهنی هرینگ
Lee Oskar harmonicas - سازدهنی لی اسکار
آرتور بنجامین و کنسرتوی سازدهنی
آرتور بنجامین

آیا سازدهنی را می شناسید؟ دیدگاه ما ایرانیان نسبت به این ساز چگونه است؟ یک اسباب بازی برای دوران کودکی؟ یا شاید هم سازی همیشه در جیب گاوچران ها؟
در سلسله مقالات کنسرتوهای سازدهنی سعی ما بر آن خواهد بود که در مورد این ساز و نقش آن در موسیقی کلاسیک بیشتر صحبت شود تا بدانیم که این ساز تا چه حدی عجیب و توصیف ناپذیر است!
آن چنان عجیب که از آرتور بنجامین نقل شده که در هنگام نوشتن کنسرتوی سازدهنی و تنظیم آن برای سازدهنی از حیث عجیب بودن این ساز به خدا پناه برده است.
در این مطلب اشاراتی به چگونگی خلق این اثر و آشنایی با آهنگساز و نوازنده ی این کار خواهیم کرد.

آرتور بنجامین (Arthur Benjamin) در سال 1893 در استرالیا به دنیا آمد و از سن 18 سالگی برای ادامه تحصیل در رشته موسیقی رهسپار انگلستان شد. او یک پیانیست سرشناس و از بزرگترین آهنگسازان و رهبران ارکستر در عالم موسیقی است. او غیر از تصنیف قطعات مختلف برای ارکسترها ، از پیشگامان عرصه موسیقی فیلم در انگلستان به شمار می رود و افتخار همکاری با آلفرد هیچکاک را در فیلم "مردی که زیاد می دانست" (سال 1934) در کارنامه خود دارد. وی در سال 1938 و در سن 45 سالگی معروف ترین اثر خود را خلق نمود. نام این قطعه بسیار زیبا Jamaican Rumba است (رومبا نوعی رقص بومی در آمریکای لاتین است و به خصوص در کوبا رایج است). این آهنگ ابتدا در سال 1938 برای اجرا توسط 2 پیانو نوشته شد و توسط ارکستر سنفونیک BBC اجرا و ضبط شد و آرتور بنجامین برای نوشتن آن از 2 آهنگ فولکلوریک کشور جاماییکا به نام های Hold 'im Joe و Linstead Market استفاده کرده بود. این آهنگ بعدها توسط هنرمندان مختلفی اجرا شد که در بین آنها می توان به اجرای Larry Adler با سازدهنی کروماتیک و اجرای Jascha Heifetz با ویولون هم اشاره کرد.



البته قابل ذکر است که دولت جاماییکا بابت به کار بردن نام کشورشان در عنوان این اثر به وی هدایایی به رسم یادبود اهدا کردند. علاقه ی شدیدی که Benjamin با شنیدن اجرای Larry Adler به سازدهنی پیدا کرده بود باعث شد که تصمیم به نوشتن یک کنسرتو برای این ساز بگیرد(البته برای نوازنده ی محبوبش یعنی Larry Adler ).
تا آن زمان تنها معدود کارهایی با این ساز اجرا شده بود که با وجود محدود بودن از نظر کمیت از کیفیت خاصی برخوردار بود. به طور مثال در آن زمان قطعه ی Suite Anglais از آهنگساز چیره دستی به نام Darius Milhaud و اجرای آهنگهایی در فیلم Music for Millions که هر دو توسط Larry Adler اجرا شده بودند ، توجه تمامی آهنگسازان ونوازندگان را به خود جلب نموده بود.
تا اینکه وی پس از سالها و بعد از گذشت 10 سال پس از نوشتن کنسرتویی برای Viola & Piano که قطعه ی بسیار زیبا و شنیدنی است وپس از کسب تجربه در زمینه های مختلف در سال 1953 قطعه ی Concerto For Harmonica را به اتمام رساند. این قطعه تقریبا در بین سالهای 1956 تا 1958 توسط سازدهنی Larry Adler و ارکستر London Symphony Orchestral به رهبری Basil Cameron اجرا شد.
در اینجا بهتر است تعریفی از کنسرتو داشته باشیم. كنسرتو عبارت است از قطعه اي موسيقیايي كه براي يك ساز يا چند ساز با همراهی اركستر نوشته شده باشد. در اين شكل از موسيقي ساز تك نواز{در این جا سازدهنی} با اركستر به گفتگو ميپردازد. كنسرتو از همان سبك سونات پيروي مي كند كه از سه يا چهار موومان يا قسمت تشكيل شده است که در اواخر نخستين موومان زماني فرا ميرسد كه تكنواز بدون همراهي اركستر به بداهه نوازي مي پردازد و توانايي ومهارت خود را در نوازندگي به نمايش مي گذارد.

Jamaican Rumba

از نکات و اتفاقات مربوط به این کنسرتو میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

1-اجرای Once و Live این قطعه { بدون تکرار ضبط !}
2-اجرای بدون تپق ارکستر و اجرای بدون اشتباه از تک نواز این کنسرتو Larry Adler (در واقع این از افتخارات هر کنسرتوی زنده ای به شمار می آید)
3-ثبت این اثر در دفتر Official Concertos For All Instruments

شایان ذکر است که این کنسرتو از سه Movement (موومان) و به ترتیب زیرتشکیل شده است:

1-Romanza 6:31
2-Canzona Semplice 5:51
3-Rondo Amabile 5:36

همانطور که مشاهده میکنید روی هم رفته این کنسرتو نزدیک به 18 دقیقه زمان دارد که در نوع خود با توجه به سه موومانی بودن آن منحصر به فرد است.
از زیبایی های این کار می توان به قسمتهای آغازین Romanza و قسمتهای پایانی Rondo Amabile که بسیار زیبا وشنیدنی هستند اشاره کرد. Movement اول که همان Romanza نام دارد از نظر خود Larry adler زیباترین Movement است که دلیل انتخاب این قسمت برای آپلود در سایت نیز همین مساله بوده است.



در مورد اجرای آن نیز باید این نکته را در نظر داشت که با توجه به نت های روی هم سوار شده بر روی Tablature این اثر میتوان به منظور اصلی آهنگساز از خلق این اثر پی برد. با نگاهی اجمالی به کنسرتوی Villa Lobos میتوان فهمید که وی کنسرتوی خود را مانند قطعه ای زیبا و دل انگیز نوشته است در حالی که Benjamin این کنسرتو را برای نشان دادن قدرت نوازندگی تک نواز و پتانسیل های سازدهنی برای اجرای سبکهای مختلف نوشته است.
در مجموع ، این کنسرتو را می توان یکی از شاخص ترین آثاری دانست که برای سازدهنی نوشته شده است. Robert Bonfiglio (نوازنده معروف) ضمن تحسین و تمجید این کنسرتو آن را یکی از "آخرین آثاری که اجرا خواهد کرد" دانسته است.
از Larry Adler نقل شده است که تنها هدف Benjamin از خلق این قطعه اعاده ی حیثیت از سازی به ناحق در کنار گذاشته شده بوده است! (به نقل از مصاحبه وی که برای فیلم Genevieve صورت گرفته است).


تهیه مطالب: حسین احمدی