مجله اینترنتی سازدهنی
Hohner harmonicas - سازدهنی هونر
Suzuki harmonicas - سازدهنی سوزوکی
Hering harmonicas - سازدهنی هرینگ
Lee Oskar harmonicas - سازدهنی لی اسکار
سازدهنی در آثار گروه بیتلز - قسمت اول
John Lennon

گروه راک بیتلز (The Beatles) به عنوان یکی از محبوب ترین و تاثیر گذار ترین گروه های تاریخ موسیقی ، در بسیاری از آثارشان از سازدهنی نیز به خوبی استفاده کرده است . جان لنون (John Lenno) به عنوان مغز متفکر گروه و خواننده اصلی ، نواختن سازدهنی را در این آثار بر عهده داشت . مطلب زیر نحوه استفاده از سازدهنی را توسط جان لنون بررسی می کند و قسمت اول آن به تحلیل آهنگ Love Me Do اختصاص دارد .

احتمالاً‌ هزاران نوازنده سازدهنی وجود دارند که بعد ازشنیدن آن ریف (Riff) جذاب ابتدای آهنگ Love Me Do از گروه بیتلز (The Beatles) که توسط John Lennon نواخته شده ، برای نخستین بار مجذوب صدای سازدهنی شده و آن را برای نواختن انتخاب کرده اند. اما واقعاً‌ این آهنگ چگونه نواخته شده است ؟

قسمت اول آن بسیار ساده است ؛ آن قدر ساده که اجرا نکردنش دشوارتر از نواختنش به نظر می رسد ! شاید ساده ترین ریف کراس هارپ همین باشد که به این ترتیب برروی سازدهنی دیاتونیک گام C اجرا می شود : 5Draw, 5Blow, 4Draw, 2Draw .

حتی اگرنتوانید تک نت ها (Single Notes) را خیلی دقیق و واضح بنوازید باز به راحتی برای هر فردی که در ظرف 40 سال گذشته به رادیو گوش داده باشد قابل تشخیص است. اما آیا جان لنون هم این آهنگ را به همین صورت نواخته است ؟ در جواب باید گفت : نه !

همانطور که گفتم، قسمت اول آهنگ خیلی ساده است.اما وقتی به آن قسمت ازآهنگ که همزمان با ادای کلمات Someone to Love توسط خواننده است می رسیم ، قضیه قدری پیچیده تر می شود. دراین قسمت نت های #A,A,G,F توسط سازدهنی نواخته می شود. ولی نت های A و #F در (اکتاو پایین) یک سازدهنی دیاتونیک گام C وجود ندارند.

درست است که این نت ها با تکنیک بندینگ (Bending) مناسب قابل اجرا هستند ، اما به نظر نمی رسد که جان لنون نیزهمین کار را در موقع ضبط این آهنگ انجام داده باشد. قصد هیچگونه بی احترامی ندارم ، ولی نوازندگی جان لنون در زمان ضبط ایـن آهنگ در حـد و اندازه های نوازنده فوق العاده ای چون Howard Levy نبوده است. وی حتی در نواختن دقیق تک نت ها مشکل داشته است و به همین خاطربسیاربعید به نظر می رسد که توانسته باشد نت های بند شده (Bent Notes) را با چنان فرکانس دقیق و صدای صافی که در این بخش از آهنگ شنیده می شود اجرا کرده باشد.

این احتمال وجود دارد که وی قسمت ابتدایی ریف سازدهنی را با یک سازدهنی دیاتونیک گام C نواخته باشد وبعد برای نواختن قسمت مربوط به Someone to Love از یک سازدهنی دیاتونیک در گام C استفاده کرده باشد. با این حال اگر آهنگ را با سرعت آهسته پخش کنید و به دقت گوش دهید ، خواهید دید که فاصله بین نت آخر ریف ابتدایی با نت A در شروع ریف بعدی آن چنان اندک است که محال است باور کنیم وی سازدهنی ها را این قدر به سرعت با هم عوض کرده باشد.

احتمال دیگری هم می توان مطرح کرد که صدای مربوط به سازدهنی گام G بعداً‌ به آهنگ اصلی اضافه (Overdubbed) شده باشد اما شواهدی برای این فرضیه نیز وجود ندارد.

با جستجویی سریع در سایت Youtube یا Google Video به یک کلیپ ویدیویی ازآهنگ Love Me Do بر می خوریم که گروه بیتلز را درتصاویری سیاه وسفید وقدیمی در حال اجرای این آهنگ (که نخستین Hit یا آهنگ پرفروش این گروه بود) نشان می دهد. اگر این کلیپ را به دقت نگاه کنید ، متوجه خواهید شد که ظاهراً جان لنون دارد از یک سازدهنی دیاتونیک استفاده می کند. با ا ین حال اگر این ویدیو را بازهم با دقت بیشتری نگاه کنید ، به این نکته پی می برید که صدای آهنگ با تصاویر مربوطه اش همخوانی و همزمانی ندارد. بویژه این که در دست های جان لنون هیچ حرکتی که حاکی از همخوانی با افکت های صوتی ناشی از به کارگرفتن دست ها (Hand Effects) در نمونه صوتی این آهنگ باشد ، وجود ندارد. ترک صوتی این کلیپ ویدیویی همان نسخه اصلی آهنگ است و به نظر می رسد که گروه بیتلز در این کلیپ یا صرفاً به «لب زدن» با آهنگ جهت تهیه یک اجرای تصویری پرداخته اند و یا این که یکی از اجراهای تصویری و زنده آنها به طور تقریبی با نمونه صوتی این آهنگ «سینک» شده است. یک نکته قابل توجه دیگر در مورد این کلیپ ویدیویی آن است که در زمان پخش قسمت Someone to Love از این آهنگ تصاویری ثابت (به شکل عکس های گرفته شده با دوربین عکاسی) از گروه دیده می شود و خود جان لنون را در حال نواختن سازدهنی نشان نمی دهد.

با این حال خود جان لنون یک بار توضیح داده است که برای نواختن این آهنگ از چه نوع سازدهنی استفاده کرده است. درسال 1978 دریکی ازاپیزودهای شوی تلویزیونی South Bank (یک شوی هنری که مدتها از تلویزیون انگلستان پخش می شد) با عنوان Lennon’s Jukebox مصاحبه ای با جان لنون ضبط شده که در آن می گوید : «یک بار برایان جونز (Brian Jones) آمد و ازمن پرسید : درآهنگ Love Me Do ، تو Harmonica می زدی یا Harp ؟». او از وجود این نت های بم باخبر بود وهمین نکته او را به فکرانداخته بود ... من گفتم :«Harmonica ، همونی که شستی (button) داره ... که البته مثل بلوزهارپ اونقدرها با حال نبود ولی آهنگ هایی مثل Hey Baby را نمی شد با یک بلوزهارپ (سازدهنی دیاتونیک) اجرا کرد و ما در همان زمان آهنگ Hey Baby را هم که مال Bruce Chanel بود باید اجرا می کردیم».
واضح است که جان لنون واژه Harp را برای اشاره به سازدهنی دیاتونیک و لغت Harmonica را درتوصیف سازدهنی کروماتیک به کاربرده است.
خوب ، پس این سازدهنی از نوع کروماتیک بوده است ، اما درچه گامی بوده است ؟

Greg Panfile درمقاله اش با نام Little Child : The Harmonica In Beatles Music عنوان کرده که جان لنون از یک سازدهنی کروماتیک با گام G استفاده کرده است. البته هر دوی این ریف ها را می توان با یک سازدهنی کروماتیک در گام G نواخت وحتی این امکان وجود دارد که این نت ها را با سازدهنی کروماتیک درهرگام دیگری نیز اجرا کرد. ولی بی شک جان لنون از سازدهنی کروماتیک با گام G استفاده نکرده است.

درتوضیح باید گفت که او چندین بار در حین نواختن ریف ابتدایی کمی تپق می زند و نت هایی را که قصد داشته بنوازد به همراه بخشی از نت های مجاورشان نواخته است. به خصوص در مورد نت اول ریف ابتدایی (که نت F است) که وی نت بالاتر از آن را نیز می نوازد. با آهسته کردن سرعت پخش این آهنگ متوجه می شویم که نت مذکور نت A بوده است. نت بالاتر کنارنت F دریک سازدهنی کروماتیک گام G ، نت G است و بنابراین احتمال به کاربردن سازدهنی کروماتیک گام G برای این آهنگ کنار گذاشته می شود.

محتمل ترین گزینه ای که به ذهن می رسد یک سازدهنی کروماتیک در گام C است که با توجه به چندبار لغزشی که جان لنون در حین نواختن نت G داشته و به صورت همزمان قدری از نت C را نیز (که نت مجاور G در سازدهنی کروماتیک گام C است) به صدا درآورده است ، قابل تأیید می باشد. دلیل نهایی که در این باره می توان عنوان کرد این واقعیت است که نت #F تنها نت موجود در این آهنگ است که برای نواختنش باید شستی سازدهنی را به داخل فشار داد. وقتی که ریف همراه با قسمت Someone to Love برای دومین بار در میانه آهنگ و بدون همراهی با آواز نواخته می شود ، می توانید صدای برخورد ضعیفی را در ابتدای نت #F بشنوید که بسیار شبیه صدای به داخل فشار دادن شستی سازدهنی با اندکی تأخیر است. نکته قابل توجه دیگران آن است که نت #F تنها نتی می باشد که فاقد آن لرزشهای مشخص حاصل شده از ویبراتوی دست (Hand Vibrato) است که تقریباً در تمام نتهای دیگر با هر کشش زمانی که هستند وجود دارد. فکر می کنم دلیلش این باشد که دست (راست) جان لنون در زمان نواختن نت #F درگیر فشار دادن شستی سازدهنی به سمت داخل بوده است !‌

در قسمت بعدی این مطلب سایر آهنگ های گروه بیتلز که در آنها از سازدهنی استفاده شده است بررسی خواهد شد .

منبع :



ترجمه : دلتافریک ، شهریور 1389